Αν ψάξετε για πληροφορίες στο διαδίκτυο για το βουνόπευκο Μπαϊκούσεβα θα δείτε ότι αυτό είναι ένα μακεδονίτικο πεύκο που είναι το παλαιότερο κωνοφόρο δέντρο στη Βουλγαρία. Θα βρείτε επίσης ότι το δέντρο είναι 1300 ετών και βρίσκεται στο βουνό Πίριν, περίπου 10 – 15 χλμ. Από την πόλη Μπάνσκο.

Αν αυτές οι πληροφορίες σας είναι αρκετές, μπορείτε να σταματήσετε να διαβάζετε παρακάτω, αλλά αν θέλετε να μάθετε λίγο περισσότερο για την ιστορία του αιώνιου δέντρου, τότε μείνετε μαζί μας.

Γιατί αυτό το αιώνιο μακεδονίτικο πεύκο ονομάζεται έτσι;

Δεν υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που γνωρίζουν ότι το βουνόπευκο Μπαϊκούσεβα φέρνει το όνομα του ανθρώπου που το ανακάληψε, του Κονσταντίν Μπαϊκούσεβ, αλλά ο νονός του είναι ο Γιόνκο Βαπτσάροφ – ο πατέρας του Νικόλα Βαπτσάροφ.

Πώς ανακαλήφθηκε το αιώνιο δέντρο;

Η ιστορία αρχίζει με τον Κονσταντίν Μπαϊκούσεβ, ο οποίος σπούδασε δασολογία πρώτα στην Τσεχία, και στην συνέχεια αποφοίτησε από την Ακαδημία Δασολογίας στο Ταράντ (κοντά στη Δρέσδη). Αφού ολοκλήρωσε την εκπαίδευσή του, ο νέος δασολόγος επιστρέφει στη χώρα με πολλές γνώσεις και θέλοντας να εξερευνήσει τα δάση στη χώρα και το πρώτο πράγμα που κάνει είναι να ζητήσει βοήθεια από τον Πρίγκιπα Φερδινάνδο για να τον βοηθήσει να οργανώσει μια εξερευνητική αποστολή για να μελετήσει τα είδη δέντρων στο έδαφος της Βουλγαρίας.

Μέχρι τότε, κανένας βοτανολόγος δεν είχε δείξει τέτοια επιθυμία να μελετήσει τα είδη δένδρων, οπότε ο πρίγκιπας Φερδινάνδος δέχεται το αίτημα του Μπαϊκούσεβ και το 1897 διατάζει η αποστολή να σχηματιστεί και η μελέτη να διεξαχθεί στο Πίριν, στο Άγιο Όρος και στο Περιστέρι.

Ο πρίγκιπας Φερδινάνδος έδιξε μεγάλη φιλοτιμία που διέταξε μια τέτοια έρευνα για τα δάση, δεδομένου ότι εκείνη τη στιγμή τα εδάφη αυτά ήταν ακόμα υπό οθωμανική κυριαρχία, και για να αναληφθεί μια τέτοια αποστολή, ήταν απαραίτητο να ζητήσει άδεια από την Υψηλή Πύλη.

Ευτυχώς, εκδόθηκε η άδεια και ο Μπαϊκούσεβ οδήγησε την αποστολή του στα δάση του Πίριν.

Και εκεί, στα 1930 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, ο δασολόγος βρίσκει το δέντρο.

Βρισκόταν εκεί, με περήφανα απλωμένα κλαδιά, με ρίζες σταθερά ριζωμένες στο έδαφος – ένας σιωπηρός μάρτυρας της δημιουργίας, των σκαμπανεβασμάτων και της αναστάσης του βουλγαρικού κράτους.

Νομίζετε ότι μετά την ανακάλυψη του αιώνιου μακεδονίτικου πεύκου, το έργο του Κωνσταντίν Μπαϊκούσεβ τελείωσε; Όχι, μόλις ξεκίνησε! Ο δασολόγος δεν έχασε ούτε μια στιγμή και άρχισε να μετράει και να προσδιορίζει την ακριβή ηλικία του δέντρου.

Γεγονότα επιστημονικά και περίεργα

Οι μετρήσεις δείχνουν ότι το δέντρο έχει ύψος 26 μέτρα, πάχος 2,6 μέτρων και περιφέρεια 7,6 μέτρων. Για να καθορίσει την ηλικία του δέντρου, ο Κωνσταντίν Μπαϊκούσεφ χρησιμοποίησε ένα ειδικό εργαλείο και με τη βοήθεια της συσκευής υψηλής τεχνολογίας για την τότε εποχή, αφαιρέθηκε από το δέντρο ένα ξύλινο δαχτυλίδι και κατά μήκος της ακτίνας του μετρήθηκαν τα έτη από το 1200 έως το 1897.

Αναφέραμε λίγο παραπάνω ότι ο νονός του δέντρου είναι ο Γιόνκο Βαπτσάροφ, ο οποίος ήταν ο ηγέτης πολλών από τις αποστολές που είχε κάνει ο Μπαϊκούσεβ στο Πιρίν μέχρι το 1915. Κάθε φορά που ο πατέρας του Νικόλα Βαπτσάροφ οδηγούσε μια ομάδα στα βουνά, έστηνε την κατασκήνωση κοντά στο μακεδονίτικο πεύκο και έλεγε σε όλους: «Θα στήσουμε την κατασκήνωση κοντά στο βουνόπευκο Μπαϊκούσεβα» ή «θα ξεκουραστούμε γύρω από το δέντρο του Μπαϊκούσεβ». Έτσι, ξαφνικά, όλοι άρχισαν να ονομάζουν το δέντρο στο όνομα του ανθρώπου που το ανακάλυψε και σήμερα το γνωρίζουμε ως βουνόπευκο Μπαϊκούσεβα.

Το σαλέ Μπαντερίτσα βρίσκεται περίπου 300 μέτρα μακριά από το φυσικό αξιοθέατο και παρακάτω θα σας δώσουμε χρήσιμες πληροφορίες για το πώς να φτάσετε εκεί γρήγορα και εύκολα, αλλά τώρα θέλουμε απλώς να σας πούμε ένα ενδιαφέρον γεγονός για το δέντρο – το σημερινό σαλέ Μπαντερίτσα στην πραγματικότητα χτίστηκε από τον Κονσταντίν Μπαϊκούσεβ και σκοπός της ήταν να χρησιμοποιείται για την ξύρανση των σπόρων του μακεδονίτικου πεύκου.

Λίγες πρόσθετες πληροφορίες σχετικά με το βουνόπευκο

Το βουνόπευκο είναι ένα κωνοφόρο, αειθαλές δέντρο που ανήκει στην οικογένεια πεύκων. Τα δέντρα αυτού του είδους αναπτύσσονται σε υψόμετρο 1.000 έως 1.200 μέτρων και στην Ευρώπη υπάρχουν δύο κύρια είδη – λευκόδερμο και μακεδονίτικο πεύκο.

Το λευκόδερμο πεύκο θα το βρείτε κυρίως στα βουνά Ρίλα και Πίριν, και το μακεδονίτικο είναι χαρακτηριστικό για το Πίριν και το συνοριακό βουνό Σλαβιάνκα.

Το μακεδονίτικο πεύκο (όπως είναι το βουνόπευκο Μπαϊκούσεβα) έχει βαρύτερο και σκληρότερο ξύλο από το λευκόδερμο πεύκο και στο παρελθόν το ξύλο του έχει χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή πλοίων, βαρελιών, δοκαριών κ.λπ.

Είναι ενδιαφέρον ότι το βουνόπευκο είναι ένας από τους λίγους τύπους δέντρων που επιβίωσαν το παγκόσμιο πάγωμα πριν από εκατομμύρια χρόνια. Σήμερα, τα πιο πολλά λευκόδερμα και μακεδονίτικα πεύκα βρίσκονται στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και κυρίως στο Πιρίν και λιγότερα υπάρχουν στα βουνά της Αλβανίας, της Μακεδονίας, της Ελλάδας και του Μαυροβουνίου.

Το μακεδονίτικο πεύκο αναπτύσσεται στις ορεινές πλαγιές, όπου σχεδόν δεν υπάρχει χώμα, το οποίο εξηγεί κάπως πώς καταφέρνει να καταπολεμήσει τον ανταγωνισμό άλλων ειδών δέντρων.

Το δέντρο αναπτύσσεται επίσης πολύ αργά, σχηματίζοντας ένα μόνο δαχτυλίδι για ένα χρόνο. Αυτό επιτρέπει στους εμπειρογνώμονες, μετά από δειγματοληψία, να καθορίσουν όχι μόνο την ηλικία του δέντρου, αλλά και να αναλύσουν τις επιπτώσεις του κλίματος κατά τα έτη κατά τα οποία το δέντρο μεγάλωνε.

Χάρη στους ξεχωριστούς ετήσιους δακτυλίους του, το βουνόπευκο Μπαϊκούσεβα έχει «πει» στους βοτανολόγους και τους δασολόγους την ηλικία του και πώς ήταν οι χειμώνες και τα καλοκαίρια καθώς μεγάλωνε.

Είπαμε την ιστορία, παρουσιάσαμε τα γεγονότα, αλλά πού είναι ο μύθος;

Ο Μύθος

Πριν από πολλά χρόνια, ακριβώς πέρα από τη θάλασσα ήταν η Μεγάλη Βουλγαρία. Ήταν μια πλούσια, ειρηνική και ευτυχισμένη χώρα στην οποία όλοι απολάμβαναν ευημερία. Η πρωτεύουσα της Μεγάλης Βουλγαρίας (Φαναγορία) ήταν το κέντρο εμπόρων, επιστημόνων, ποιητών, καλλιτεχνών και κηπουρών.

Ένα από τα πιο όμορφα πράγματα στη Φαναγορία ήταν οι κήποι και ο Χαν Κουμπράτ, κυβερνήτης της Μεγάλης Βουλγαρίας λάτρευε να ξεκουράζεται και να διαλογίζεται στη σκιά κάτω από τα κλαδιά ενός μακεδονίτικου πεύκου. Μέρα με τη μέρα ο Κουμπράτ απολαμβάνε την ανάπτυξη του δέντρου, και αυτό σαν να ένιωθε την αγάπη του ηγεμόνα, γινόταν όλο και πιο όμορφο.

Ώσο πιο πλούσια και ευημερούσα ήταν η Βουλγαρία, όμως, τόσο πιο πολύ γινόταν αγκάθι στα μάτια των άλλων χωρών, που όλο και πιο συχνά άρχισαν να την επιτίθενται.

Ήρθαν σοβαροί χρόνοι για τη Μεγάλη Βουλγαρία και για να προστατεύσει τον λαό του, λίγο πριν πεθάνει, ο Κουμπράτ διέταξε τους γιους του να χωριστούν και να πάνε να αναζητήσουν ένα καλύτερο μέρος για να ζήσουν.

Έτσι και συνέβη. Οι γιοι έθαψαν τον πατέρα τους στην πατρίδα τους Φαναγορία, φύτεψαν σπόρους του αγαπημένου του μακεδονίτικου πεύκου στον τάφο του και ξεκίνησαν στο δρόμο τους προς ένα νέο «σπίτι» για τους ανθρώπους τους.

Η γη της Βουλγαρίας έμεινε άδεια. Τα σπίτια, οι αγορές, οι κήποι καταστράφηκαν. Μόνο ο πιστός κηπουρός του Κουμπράτ παρέμεινε στη Φαναγορία και κάθε μέρα πήγαινε στον τάφο του για να «μιλήσουν».

Μια μέρα η θλίψη κατέλαβε τον κηπουρό Μπαϊκούς και εκείνος αποφάσισε να ακολουθήσει τον γιο του που είχε πάει με τον Ασπαρούχ στα μέρη πέρα από τον Δούναβη. Πριν από την αναχώρησή του, όμως, αποφάσισε να πάει για τελευταία φορά στον τάφο του Κουμπράτ για να πει αντίο. Ενώ στεκόταν κοντά στον τάφο, και η καρδιά του ήταν γεμάτη θλίψη ο Μπαϊκούς άκουσε τη φωνή του Κουμπράτ, ο οποίος του είπε να πάρει μαζί του τους σπόρους του μακεδονίτικου πεύκου και να τα δώσει στον Ασπαρούχ για να τα σπείρει στη νέα γη. «Ενώ υπάρχει το μακεδονίτικο πεύκο, θα υπάρχει και η Βουλγαρία», είπε ο Κουμπράτ του κηπουρού.

Μετά από μακρά ταξίδια, ο Μπαϊκους κατόρθωσε να φτάσει στη νέα βουλγαρική γη αλλά δεν μπόρεσε να δει τον γιο του που είχε πεθάνει σε μάχη. Ο Μπαϊκούς ζήτησε από τον Ασπαρούχ να του δείξει τον τόπο όπου πέθανε ο γιος του και αμέσως πήγε εκεί.

Βρήκε ο πατέρας τον τάφο του παιδιού του και αποφάσισε να μείνει κοντά του. Δεν μπορούσε να πάει τους σπόρους του μακεδονίτικου πεύκου στον Ασπαρούχ, αλλά αποφάσισε να τα φυτεύσει στον τάφο του γιου του και να φροντίζει το δέντρο μέχρι να πεθάνει.

Ο Μπαϊκούς φρόντιζε το αγαπημένο δέντρο του Χαν Κουμπράτ για πολλά χρόνια, και όταν πέθανε, το δάσος «έκρυψε» το δέντρο από τα ξένα μάτια. Το δέντρο αυξήθηκε όσο αυξήθηκε το κράτος. Μερικές φορές υπήρχαν κακά χρόνια, οι χιονοστιβάδες έπεφταν, οι φωτιές μαίνονταν αλλά το βουνόπευκο Μπαϊκούσεβα στάθηκε στα πάντα γιατί, όπως είπε ο Κούμπρατ: «όσο υπάρχει το μακεδονίτικο πεύκο, θα υπάρχει και η Βουλγαρία».

Χρήσιμες πληροφορίες

Το βουνόπευκο Μπαίκουσεβα βρίσκεται περίπου 10 – 15 χιλιόμετρα μακριά από την πόλη του Μπάνσκο και περίπου 300 μ. από το σαλέ Μπαντερίτσα.

Μπορείτε να φτάσετε στο φυσικό αξιοθέατο με διάφορους τρόπους – με τα πόδια, με ποδήλατο, με αυτοκίνητο ή με λεωφορείο. Εάν είστε επισκέπτης του ξενοδοχείου Λάκι Μπάνσκο και έχετε αποφασίσει να πάτε στο βουνόπευκο Μπαϊκούσεβα με αυτοκίνητο, θα σας πάρει περίπου 30 λεπτά (15,1 χλμ.). Το μόνο που έχετε να κάνετε βγαίνοντας από το ξενοδοχείο είναι να πάρετε την οδό «Πίριν» για να βγείτε από την πόλη.

Συνεχίστε να οδηγείτε μόνο ευθεία και ακολουθώντας τις πινακίδες για να φτάσετε στην σαλέ Μπαντερίτσα. Συνεχίστε περίπου 400 μέτρα κατά μήκος του δρόμου μετά το σαλέ και στρίψτε δεξιά εκεί όπου υπάρχει ξεχωριστός χώρος στάθμευσης αυτοκινήτων.

Δεν μπορείτε να ξεπεράσετε το δέντρο επειδή φαίνεται ακόμα από τον κεντρικό δρόμο. Δίπλα από το δέντρο υπάρχουν ξύλινες σκάλες και μία περιοχή, από την οποία αποκαλύπτεται υπέροχη θέα.

Εάν αποφασίσετε να κάνετε καλοκαιρινή βόλτα με πικ-νικ, τότε για να φτάσετε με τα πόδια από το Λάκι Μπάνσκο μέχρι το βουνόπευκο Μπαϊκούσεβα θα χρειαστείτε περίπου 3 ώρες και 30 λεπτά (12, 6 χλμ).

Από το Μπάνσκο υπάρχουν επίσης λεωφορεία που μπορούν να σας μεταφέρουν κατευθείαν στο σαλέ Μπεντερίτσα και στο βουνόπευκο Μπαϊκούσεβα.