Το Διεθνές Φεστιβάλ Τζαζ Μουσικής στο Μπάνσκο – μια παράδοση χωρίς αναλογία στη Βουλγαρία.

Το Διεθνές Φεστιβάλ Τζαζ Μουσικής στο Μπάνσκο διεξάγεται εδώ και δύο δεκαετίες – τον Αύγουστο του τρέχοντος έτους ήταν η 20η επετειακή έκδοση του φεστιβάλ. Είναι πάντα την ίδια εβδομάδα – από τις 8 Αυγούστου έως τις 13 Αυγούστου. Εξαιρέσεις μπορούν να γίνουν, αλλά σπάνια, και το πρόγραμμα ανακοινώνεται νωρίς. Κατά τη διάρκεια αυτής της εβδομάδας το Μπάνσκο μετατρέπεται σε τζαζ.

Jazz Fest στο Μπάνσκο | Lucky Bansko SPA & Relax

Οι βραδινές συναυλίες ξεκινούν σε μια υπαίθρια σκηνή στο κέντρο της πόλης από τις 19:00 και διαρκούν πάνω από 5 ώρες. Μετά το τέλος της νύχτας του φεστιβάλ, η τζαζ μουσική συνεχίζει σε ένα τοπικό πιάνο μπαρ. Και κατά τη διάρκεια της ημέρας, στνη πόλη ακούγεται επίσης τζαζ μουσική – σε διαφορετικά μέρη υπάρχουν σκηνές συμπεριλαμβανομένων μεγάλων μπαρ και εστιατορίων.

Έτσι για αυτά τα 20 χρόνια το φεστιβάλ έχει δημιουργήσει παραδόσεις, έχει συσσωρεύσει τεράστια οργανωτική εμπειρία και διεθνείς επαφές, έχει αποκτήσει παγκόσμια φήμη.

Ειδικά για το φεστιβάλ έρχονται χιλιάδες λάτρεις της τζαζ μουσικής από διάφορες χώρες, το φόρουμ περιλαμβάνεται στις προσφορές πολυάριθμων ταξιδιωτικών πρακτορείων, σε μουσικές ιστοσελίδες και κατατάξεις. Προωθείται επίσης από καλλιτέχνες από διάφορα μέρη του κόσμου. Έχουν συνεχώς διεθνείς εμφανίσεις και περιοδείες, αλλά στα σχόλιά τους αναδεικνύουν πάντοτε την άριστη οργάνωση και την ετοιμότητά τους να συμμετάσχουν στο Μπάνσκο.

Τα σχόλια με αυτή την έννοια είναι πολυάριθμα, αλλά μπορούν να αναφερθούν εκείνες του σούπερ-διάσημου Βρετανού καλλιτέχνη Ray Dorset (Mungo Jerry), του συγκροτήματος από την Ουγγαρία Djabe, του Yuichiro Tokuda – Ιαπωνία, του Shelly Berg – ΗΠΑ, της Angela Rijthoven – Ολλανδία, του 8WD – Γερμανία – και πολλών άλλων. Πολλοί από αυτούς τους καλλιτέχνες κατά τα διάφορα έτη έχουν συμμετάσχει αρκετές φορές στο Φεστιβάλ τζαζ μουσικής στο Μπάνσκο.

Όπως ο Ray Dorset, ο οποίος σχολίασε ότι εδώ η ανοιχτή καρδιά του ακροατηρίου τον εμπνέει. Η παραδοσιακή συμμετοχή όλων σχεδόν των διάσημων Βουλγάρων καλλιτεχνών τζαζ μιλά για τη στάση τους απέναντι στο φεστιβάλ.

Ο κύριος διοργανωτής, ο «κινητήρας» του φεστιβάλ είναι ο Εμίλ Ιλίεφ, ο οποίος είναι γιατρός. Εκτός από ότι είναι ο ιδρυτής του φεστιβάλ, το αναπτύσσει στην τρέχουσα μορφή του, η οποία δεν έχει αναλογία στη Βουλγαρία. Από το 2008 ο κύριος χορηγός του διεθνούς φεστιβάλ τζαζ μουσικής στο Μπάνσκο είναι ο τοπικός δήμος.

Μπάνσκο – το τζαζ κέντρο στα Βαλκάνια

Σχετικά με την ποιότητα της παρουσιαζόμενης μουσικής και κλίμακας, το Διεθνές Φεστιβάλ Τζαζ Μουσικής στο Μπάνσκο είναι το πιο σημαντικό στη Βαλκανική Χερσόνησο. Αυτό είναι εμφανές από τη μακρά λίστα τραγουδιστών και συγκροτημάτων από όλες τις ηπείρους που συμμετείχαν στο φεστιβάλ.

Φεστιβάλ Τζαζ Μπάνσκο - διάσημοι άνθρωποι | Lucky Bansko

Η λίστα είναι πραγματικά τεράστια. Από τους διεθνώς δημοφιλείς Βούλγαρους καλλιτέχνες έχουν συμμετάσχει σχεδόν όλοι – ο Βασίλ Πετρόφ, ο Μίλτσο Λεβίεφ, η Γιλντίζ Ιμπραχίμοβα, ο Αντόνι Ντόντσεφ, η Χιλντά Καζασιάν, η Καμέλια Τοντορόβα, ο Πέταρ Σάλτσεφ, ο Μιχαήλ Γιόσιφοφ, ο Καλίν Βελιόφ, ο Μπόμπι Βαλτσέφ, ο Θεοδόση Σπάσοφ και πολλοί, πολλοί άλλοι..

Τα ονόματα ξένων καλλιτεχνών δεν μπορούν επίσης να αναφερθούν χωρίς να παραλείφθει κάποιος. Αλλά μπορεί να αναφερθούν ο εμβληματικός Αμερικανός καλλιτέχνης τζαζ Solomon Burke, η Ολλανδή καλλιτέχνιδα Κάντυ Ντάλφερ ο Γερμανός καλλιτέχνης Axel Zwingenberger, η Βίκυ Αλμαζίδου από την Ελλάδα, ο Benny Golson και η Jackie Ryan από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο Rώσος καλλιτέχνης Oleg Kireev, ο Claudio Kron – Βραζιλιάνος που εδώ και αρκετά χρόνια δημιουργεί μουσική στην Μεγάλη Βρετανία, καλλιτέχνες από την Αίγυπτο – Eftecasat, Ιαπωνία – Keito Saito, Ελβετία – Silvan Zingg, μουσικοί από το Βέλγιο, την Πολωνία, τη Σλοβενία κ.λπ..

Εντυπωσειάζει και ο αριθμός των συμμετοχών και η  ποιότητα των μεγάλων συγκροτημάτων που παρουσιάστηκαν στο Διεθνές Φεστιβάλ Τζαζ Μουσικής στο Μπάνσκο κατά τη διάρκεια των δύο δεκαετιών. Οι ορχηστές του Εθνικού Ραδιοφώνου, που είναι αδιαμφισβήτητες επαγγελματίες με μεγάλη εμπειρία, συμμετέχουν παραδοσιακά. Εδώ έχουν συμμετάσχει μουσικά σχήματα του Γκεόργκι Μπορίσοφ, Βίλι Καζασιάν, Άνγκελ Ζαμπέρσκι, ορχήστρες από τη Γερμανία, την Αυστρία, τις Η.Π.Α. Σημαντικό για το υψηλό επίπεδο των καλλιτεχνών είναι η συμμετοχή μουσικών της ορχήστρας που αντιπροσωπεύει επίσημα το ΝΑΤΟ. Η Ορχήστρα του Τουρκικού Στρατού είχε επίσης κοινή συμμετοχή με την Γιλντίζ Ιμπραχίμοβα.

Αυτή η εμβάθυνση στην «ελεύθερη μουσική» με κορυφαίους καλλιτέχνες εξηγεί την δύναμη με την οποία το Διεθνές Φεστιβάλ Τζαζ Μουσικής στο Μπάνσκο προσελκύει μουσικούς από όλο τον κόσμο. Μερικοί από αυτούς σχεδιάζουν ακόμα και τις διακοπές τους σύμφωνα με το φεστιβάλ, άλλοι «αφήνουν κατά μέρος» μερικές ελεύθερες μέρες για να απολαύσουν τις μέρες και τις νύχτες της τζαζ μουσικής στο Μπάνσκο.

Περιεκτικότητα στο είδος

Το Διεθνές Φεστιβάλ Τζαζ Μουσικής στο Μπάνσκο είναι περιεκτικό για αυτό το μουσικό είδος. Στα προγράμματα επιλέγονται καλλιτέχνες και στυλ για να αντιπροσωπεύουν όλες τις κατευθύνσεις. Φυσικά, ευρέως καλύπτονται οι ρίζες της τζαζ μουσικής – μπλουζ, σουίνγκ, ντίξιλαντ, μπίμποπ. Ταυτόχρονα, παρουσιάζονται και σύγχρονες αναζητήσεις στην «ελεύθερη μουσική».

Φεστιβάλ Τζαζ Μπάνσκο - σαξόφωνο | Lucky Bansko

Αυτή η στάση απέναντι στην ελευθερία της δημιουργικότητας έχει αφήσει χώρο στο φεστιβάλ και για έθνο μουσική και αυτοσχεδιασμούς, παρόλο που έχουν διαφορετικό στυλ. Έτσι, στο φεστιβάλ υπήρχαν ενδιαφέρουσες συναρπαστικές παραστάσεις, για παράδειγμα, από την Αίγυπτο, την Ινδονησία κλπ. Από τους καλλιτέχνες μας συμμετείχαν ο Στογιάν και η Ελίτσα, το έργο τους «Μπουλγκάρα» παρουσίασαν ο Θεοδόση Σπάσοφ, ο Μίροσλαβ Τάντιτς και ο Βλάτκο Στέφανοβσκι, κ.α..

Φυσικά, όταν μιλάμε για το Φεστιβάλ Τζαζ Μουσικής στο Μπάνσκο, δεν πρέπει να παραλείψουμε να αναφερθούμε στην επέτειό του, στην 20η έκδοσή του. Η έκδοση έθεσε ρεκόρ – συμμετείχαν 300 καλλιτέχνες από 30 χώρες. Κάποιος μπορεί να φανταστεί την έκρηξη των αυτοσχεδιασμών και των συναισθημάτων που συγκλόνισαν το κοινό. Επιπλέον, οι αυτοσχεδιασμοί δεν ήταν μόνο στην μουσική, πολλά θεάματα συνέβησαν στη σκηνή. Για παράδειγμα, οι μουσικοί του συγκροτήματος «Σπαγγέτι Σουίνγκ»  μαγείρεψαν σπαγγέτι, στην κυριολεξία. Ο Μαουρίτσιο Σισιλιάνο – τραγουδιστής, μαγείρεψε 3 τύπους μακαρόνια σε ειδικό πάγκο. Η Λίντα και η Ελιζαμπέτα, τραγουδίστριες του συγκροτήματος, τους έδωσαν στο κοινό.

Η Πατρίτσια Λακουιντάρα εξέπληξε επίσης το κοινό – με την παραδοχή ότι εμπνεύστηκε να γίνει τραγουδίστρια από ενά βαλκανικό τραγούδι. Τραγούδησε στα ιταλικά, και το κοινό την συνόδευε τραγουδώντας το ρεφρέν – την προσευχή προς τον Άγιο Γεώργιο.

Ο πιανίστας Axel Zwingenberger, ο Βλάτκο Στέφανοβσκι με το τρίο του από τα Σκόπια, η Καμέλια Τοντορόβα, το συγκρότημα «Seven» από την Ελβετία, η Χίλντα Καζασιάν και πολλοί άλλοι εμφανίστηκαν επίσης στην επετειακή έκδοση. Στην επετειακή έκδοση παρουσιάστηκαν επίσης τραγούδια από τον Τσελεντάνο, την Μίνα, τον Παβαρότι, τον Μπονγκούστο, τον Μπουσκαλιόνε.

Στο επίσημο μέρος, η Γιλντίζ Ιμπραχίμοβα έλαβε έπαινο για συνεισφορά στο Φεστιβάλ και όλοι οι δήμαρχοι που συνέβαλαν στην ανάπτυξη του διεθνούς φεστιβάλ τζαζ μουσικής στο Μπάνσκο.

Η περίεργη ιστορία του διεθνούς φεστιβάλ τζαζ μουσικής στο Μπάνσκο

Ακούγεται σαν παραμύθι, αλλά είναι γεγονός: το σημερινό Φεστιβάλ Τζαζ Μουσικής στο Μπάνσκο, το οποίο γιόρτασε 20 χρόνια τον Αύγουστο του 2017, γεννήθηκε σε… δερματολογική κλινική. Η ιδέα εμφανίστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1990 και ήταν του σημερινού διευθυντή του Φεστιβάλ Εμίλ Ιλίεφ, ένας δερματολόγος που ειδικεύτηκε στην βελονοθεραπεία σε χώρες διαφορετικών ηπείρων.

Φεστιβάλ Τζαζ Μπάνσκο - τραγούδι όπερας | Lucky Bansko

Πριν να ανοίξει την κλινική στο Μπάνσκο για θεραπεία και υγιεινή ζωή, ο Δρ. Ιλιέφ εργάστηκε στη Γερμανία, εξοικειώθηκε με τη διεθνή εμπειρία πώς να παρέχει άνεση στους ασθενείς για να μοιάζει η διαμονή τους στην κλινική με αναψυχή και διασκέδαση.

Επιπλέον, οι ασθενείς ήταν από διάφορες χώρες της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένης της Ελβετίας, της Αυστρίας, της Γερμανίας, με υψηλότερες προσδοκίες και απαιτήσεις. Ως εξελιγμένη ψυχαγωγία, έχει συμπεριλάβει στο πρόγραμμα συναυλίες τζαζ σε αίθουσες, για τις οποίες έχει αρχίσει να προσκαλεί γνωστούς καλλιτέχνες όπως τον Βασίλ Πετρόφ, την Καμέλια Τοντορόβα, τον Βίλι Καζασιάν, τον Λιουντμίλ Γκεοργκίεφ, τον Πέπι Σλάβοφ κ.α.

Ο ίδιος ο Ίλιεβ έχει ασχοληθεί σοβαρά με τη μουσική και είναι θαυμαστής του τζαζ και στις επαφές του με τους διάσημους καλλιτέχνες του είδους γεννήθηκε η ιδέα του για Φεστιβάλ τζαζ μουσικής στο Μπάνσκο. Πριν από 20 και περισσότερα χρόνια η τζαζ μουσική ακούγονταν μάλλον «εξωτικά» – στο Μπάνσκο τότε ο τουρισμός δεν ήταν τόσο ανεπτυγμένος. Το καλοκαίρι, οι άνθρωποι είχαν πολλή αγροτική δουλειά και η σκέψη στην μικρή πόλη να γίνει ένα μεγάλο καλοκαιρινό φεστιβάλ αφιερωμένο στο συγκεκριμένο είδος μουσικής δεν ήταν πολύ κοντά σε αυτούς. Ωστόσο, ο Δρ Ιλίεφ είχε ήδη δει τις τουριστικές προοπτικές της πόλης και ότι το Μπάνσκο θα μπορούσε να γίνει κέντρο τζαζ σε διεθνή κλίμακα. Στις συναυλίες στην κλινική άρχισε να καλεί τους γνωστούς του – τοπικούς διανοούμενους, επιχειρηματίες, ανθρώπους του Δήμου. Για ένα μικρό χρονικό διάστημα οι καλεσμένοι αυξήθηκαν σημαντικά, γεγονός που έμπνευσε πρόσθετη πεποίθηση στον Εμίλ Ιλίεφ.

Έτσι, χάρη στην επιμονή του, το 1998 για πρώτη φορά πραγματοποιήθηκε το διεθνές φεστιβάλ τζαζ μουσικής στο Μπάνσκο με συμμετέχοντες από τη Βουλγαρία, τις ΗΠΑ, τη Γαλλία κ.λπ.